Kathmandu — The unprecedented devastation caused by the devastating floods and landslides that hit the Bhotekoshi River system on August 26 in the northern border region is now starting to be felt across the country’s entire external economy. The disaster has not only caused physical infrastructure and human losses, but has also dealt a serious blow to Nepal’s two main pillars of foreign exchange earnings—hydropower exports and the tourism industry.
1. Wave of international booking cancellations at the beginning of the tourist season
About 40 percent of the total number of tourists entering Nepal annually come during the autumn season from September to November. However, the negative and exaggerated news of the Bhotekoshi flood being disseminated internationally has spread the misconception among foreign tourists that ‘the entire Nepal is unsafe’.

Destinations are safe, but bookings are canceled: Although the direct impact of the floods has been limited to limited areas of Rasuwa, Nuwakot, and Sindhupalchowk, the number of hotel booking cancellations has increased sharply even in completely safe tourist destinations like Pokhara, Chitwan, the Annapurna Trek, and Lumbini.
Sectoral losses: According to tourism professionals, more than 20 percent of pre-bookings in hotels in the capital Kathmandu and up to 30 percent in hotels in Pokhara and Lumbini have been canceled. More than 100 room-nights have been canceled in a single hotel in Lumbini.
Nepal Tourism Board under pressure: To dispel misconceptions and keep tourist arrivals flowing, the Nepal government and the Nepal Tourism Board have launched an international campaign called #NepalCalling. The message that Nepal’s major tourist destinations are safe and open is being spread through diplomatic missions and foreign media.
2. Billions in damage to the hydropower sector and a ‘break’ in electricity exports The Bhotekoshi floods have dealt a major blow to Nepal’s plans to generate more electricity by increasing the flow of water in rivers during the rainy season and to earn foreign exchange by exporting it to India and Bangladesh.

क्षेत्रगत नोक्सानी: पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार राजधानी काठमाडौँका होटलहरूमा २० प्रतिशतभन्दा बढी र पोखरा तथा लुम्बिनीका होटलहरूमा ३० प्रतिशतसम्म पूर्वबुकिङ रद्द भइसकेका छन्। लुम्बिनीको एकै होटलमा १०० भन्दा बढी ‘रुम-नाइट’ रद्द भइसकेको छ।

दबाबमा नेपाल पर्यटन बोर्ड: गलत भ्रम चिरिई पर्यटक आगमन सुचारु राख्न नेपाल सरकार र नेपाल पर्यटन बोर्डले #NepalCalling नामबाट अन्तर्राष्ट्रिय अभियान नै सुरु गरेका छन्। कूटनीतिक नियोगहरू र विदेशी सञ्चारमाध्यममार्फत नेपालका प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्रहरू सुरक्षित र खुला रहेको सन्देश प्रवाह गर्न थालिएको छ।

२. जलविद्युत् क्षेत्रमा अर्बौँको क्षति र बिजुली निर्यातमा ‘ब्रेक’
वर्षायाममा नदीहरूमा पानीको बहाव बढेर बढी बिजुली उत्पादन हुने र भारत तथा बंगलादेशमा निर्यात गरी विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने नेपालको योजनामा भोटेकोशी बाढीले ठूलो धक्का दिएको छ।

उत्पादन र निर्यातमा गिरावट: मनसुनमा नेपालले दैनिक औसत १,००० मेगावाटसम्म बिजुली निर्यात गर्दै आएकोमा बाढीपछि त्यो खुम्चिएर करिब ६५० मेगावाटमा झरेको छ।

१२ भन्दा बढी आयोजना प्रभावित: बाढीले नेपाल विद्युत प्राधिकरण र निजी क्षेत्रका गरी करिब १२ वटा जलविद्युत् आयोजना र प्रसारण लाइनमा प्रत्यक्ष क्षति पुर्‍याएको छ। २२.१ मेगावाटको चिलिमे, २४ मेगावाटको त्रिशूली, १११ मेगावाटको रसुवागढी, ६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली ३‘ए’ र सञ्जेन जस्ता आयोजनाहरूबाट ४३१ मेगावाटभन्दा बढी विद्युत् राष्ट्रिय ग्रिडबाट विच्छेद भएको छ। निर्माणाधीन २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली-१ आयोजनामा समेत अपूरणीय क्षति पुगेको छ।

बांग्लादेश निर्यात रोकियो: नेपालले भर्खरै भारतको ग्रिड हुँदै बंगलादेशमा डलर आर्जन गर्ने गरी सुरु गरेको बिजुली निर्यात (जसमा चिलिमे र त्रिशूलीको बिजुली मुख्य थियो) ती आयोजना ठप्प भएपछि तत्कालका लागि पूर्ण रूपमा प्रभावित बनेको छ।

बिमा दाबी र लगानीको दायित्व: प्रारम्भिक अनुमान अनुसार निजी र सरकारी जलविद्युत् आयोजनाहरूमा २५ देखि ३० अर्ब रुपैयाँ बराबरको भौतिक क्षति भएको छ भने बिमा कम्पनीहरूमा करिब २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको दाबी पर्न सक्ने देखिएको छ।

३. अन्तर्राष्ट्रिय उद्धार र बहुपक्षीय चुनौती
परराष्ट्र मन्त्रालयका पछिल्ला विवरण अनुसार बाढीका कारण ठूलो संख्यामा मानवीय क्षति हुनुका साथै सुरुङ तथा आयोजना स्थलमा फसेका स्वदेशी तथा विदेशी नागरिकको खोजी तथा उद्धारमा नेपाल प्रहरी, नेपाली सेनाका साथै भारत, चीन, दक्षिण कोरिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE), मलेसिया र अस्ट्रेलियाका प्राविधिक तथा उद्धार टोलीहरू (DART/SMART) खटिएका छन्।

भोटेकोशी क्षेत्रमा भएका जलविद्युत् आयोजनाहरूमा वैदेशिक लगानी (विशेष गरी चिनियाँ, कोरियाली र भारतीय कम्पनीहरूको सहभागिता) रहेकाले यस विपद्ले वैदेशिक लगानीको सुरक्षा र पुनर्निर्माणको दायित्वलाई समेत पेचिलो बनाएको छ।

आगामी बाटो
यो विपद्ले नेपालको सेवा निर्यात, शोधानान्तर स्थिति र समग्र बाह्य अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक चुनौती खडा गरेको छ। यस संकटबाट पार पाउन सरकारले तत्काल निम्न कदमहरू चाल्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ:

१. प्रभावकारी कूटनीतिक सञ्चार: नेपालका ९० प्रतिशतभन्दा बढी पर्यटकीय क्षेत्र र पूर्वाधारहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेको स्पष्ट सन्देश विश्वभरका ट्राभल एजेन्सी, एयरलाइन्स र कूटनीतिक नियोगमार्फत तत्काल पुर्‍याउने।
२. ऊर्जा ग्रिडको पुनरुत्थान: प्रभावित प्रसारण लाइन र आयोजनाहरूको मर्मत तीव्र पारी निर्यात क्षमतालाई पूर्ववत् अवस्थामा फर्काउने तथा बंगलादेश र भारतसँगको व्यापार सम्झौता कायम राख्ने।
३. जलवायु-अनुकूलित (Climate-Resilient) पूर्वाधार: हिमाली तथा पहाडी नदी क्षेत्रहरूमा भूराजनीतिक र वातावरणीय जोखिम उच्च हुने भएकाले अब बन्ने जलविद्युत्, सडक र पुलजस्ता पूर्वाधारहरू जलवायु परिवर्तनका असर र आकस्मिक बाढी सहन सक्ने प्रविधिमा आधारित भई निर्माण गर्ने।